Niet de makkelijke weg, wel de juiste

Sam en Charmaine zitten naast elkaar aan de keukenbar op het Centraal Bureau. We feliciteren hen met het behalen van hun certificering en praten over hoe zij hier gekomen zijn. Ze lachen om hoe verschillend hun routes waren, maar ook om hoeveel ze herkennen bij elkaar. Ze stapten allebei bewust een nieuw vakgebied in, zonder precies te weten waar ze zouden landen. “Je weet vooraf gewoon niet echt waar je aan begint,” zegt Charmaine. “En misschien is dat ook wel nodig.”

Zoeken naar iets dat klopt
Voor Sam begon het niet met een vastomlijnd plan, maar met een steeds sterker wordend gevoel. Die studeerde communicatie & media in de VS en werkte daarna in verschillende landen en rollen: van docent Engels en buitensportgids in Vietnam tot ambulant begeleider in Canada, op een biologische zorgboerderij in Nederland en uiteindelijk in de videoproductie, zowel zelfstandig als in dienst. “Het werken met mensen kwam eigenlijk altijd weer terug,” vertelt Sam. “Maar ik miste diepgang. Ik wilde iets doen dat meer betekenis had.”

Een vierjarige opleiding Social Work voelde als te groot, te lang en te kostbaar. “Toen ik hoorde over het zij-instroomtraject bij Hogeschool Leiden wist ik meteen: dit is precies wat ik zoek” De timing klopte. “En jeugd voelde als een doelgroep waar ik graag iets voor wil betekenen.”

Charmaine herkent dat zoeken, maar haar route liep anders. “Ik denk dat ik al heel jong keuzes heb gemaakt zonder daar echt bewust bij stil te staan. Pas later merkte ik: ik wil werk doen dat ergens over gaat.” Via het speciaal onderwijs kwam ze bij een informatiedag over de pilot Zij-instroom Jeugd- en Gezinsprofessional bij Hogeschol Leiden terecht en koos Cardea als werkplek voor het werken-leren traject. Cardea voelde meteen goed. “Niet omdat ik precies wist wat het werk inhield, maar omdat ik dacht: hier wil ik leren.”

Geen idee waar je instapt
Wat Sam en Charmaine allebei benadrukken: je kunt je nog zo goed voorbereiden, maar de praktijk blijft verrassend. “Je denkt dat je een beeld hebt,” zegt Charmaine, “en na een maand werken denk je alweer: oké, dit had ik niet van tevoren bedacht.” Sam knikt. “Elke plek is anders. Elke doelgroep. Je begint ergens en dan ontdek je pas echt wat het werk inhoudt.”

Het beeld van jeugdzorg in de media is niet altijd positief, maar dat bracht hen niet aan het twijfelen. “Tuurlijk dacht ik daar wel over na,” zegt Sam. “Maar elk werkveld heeft z’n schaduwkanten. En dit voelde voor mij als de juiste stap.” Charmaine vult aan: “Ik dacht vooral: als ik iets kan bijdragen, dan wil ik dat doen. Je moet dit niet ‘even proberen’. Je moet het echt willen.”

Leren terwijl je al meedraait
Het zij-instroomtraject bleek intensief. Niet alleen door de hoeveelheid theorie, maar vooral door de combinatie met werken. “Het is echt een sneltrein,” zegt Charmaine. “Je krijgt zóveel informatie. Soms dacht ik: hier wil ik eigenlijk veel dieper op ingaan, maar daar was op dat moment gewoon geen ruimte voor. Je krijgt van alles de basis.” Inmiddels kan zij zich verder gaan verdiepen in onderwerpen die haar interesseren, zoals autisme.

Tegelijkertijd werkte juist die combinatie versterkend. “Wat je leert op school zie je meteen terug in de praktijk,” vertelt Sam. “En andersom neem je situaties van je werk weer mee de les in.” De lessen waren daardoor anders dan bij reguliere studenten. “Er was veel interactie. We stelden andere vragen, omdat we het al meemaakten. En we hebben meer werk- én levenservaring natuurlijk, dat was voor de docenten ook weer inspirerend. De gemiddelde Social Work student is begin 20.”

Dat het om een pilot ging, maakte het soms ook zoeken. “Sommige dingen waren nog niet helemaal strak ingericht,” zegt Sam. “Soms kreeg je informatie pas terwijl je al bezig was.” Charmaine: “Dat was soms onhandig, maar ook wel logisch. Het was nieuw, voor iedereen.”

Werken met kwetsbaarheid vraagt vertrouwen
Zij-instromen in de jeugdzorg betekent ook: werken met kwetsbare jongeren én met teams die die verantwoordelijkheid serieus nemen. “Dat voel je,” zegt Charmaine. “Collega’s dragen veel verantwoordelijkheid. En terecht. Dat betekent ook dat je als nieuwe collega echt vertrouwen moet opbouwen.”

Sam herkent dat sterk. “Het team waar je terechtkomt is zó bepalend. Ik heb veel ruimte gekregen om te leren en dingen op te pakken.” Inmiddels draait die zelfstandig trajecten.

Voor Sam is er daarnaast een extra motivatie om in dit werkveld actief te zijn. Die is trans en ziet in het werk ook ruimte om bij te dragen aan betere ondersteuning voor trans jongeren. “Er is nog weinig kennis en aandacht voor deze groep. Ik neem mijn eigen ervaringen en mijn netwerk in de queer community mee, en ik geef ook voorlichting aan collega’s. Zo kan ik concreet bijdragen aan meer begrip en betere zorg voor deze jongeren en hun systeem.”

Steeds steviger staan
Beiden zien hun certificering niet als eindpunt, maar als begin. “Je merkt dat je steeds steviger staat in je rol,” zegt Charmaine. “Je weet dingen, maar je moet ze ook leren dóen. Die vlieguren zijn zó belangrijk.” Charmaine doet dat inmiddels op onze Onderwijszorg combinatie Orion op o.a. de groep Saturnus en Neptunus.

Sam: “Je ontwikkelt je eigen stijl. En het mooie aan Cardea is dat je kunt bewegen: van teams wisselen, nieuwe doelgroepen leren kennen.” Sam maakt de overstap van Buitenkans, waar die tijdens de opleiding werkte, naar onze crisisopvang in Hazerswoude. “Ik vind het heel jammer om Buitenkans te verlaten, maar heel veel zin om met het team van de crisisopvang te gaan werken en hier weer verder te leren.”

Voor wie twijfelt
Als ze iets mogen meegeven aan potentiële zij-instromers die nog twijfelen, zijn ze duidelijk. “Als je zoekt naar zingeving en ontwikkeling, dan ga je die hier echt vinden,” zegt Charmaine. Sam vult aan: “Je moet hier niet alleen instappen omdat er ergens een tekort is. Je moet iets willen bijdragen. Als die motivatie er is, dan helpt dat enorm.”

En als je er aan begint hebben wij ook een tip. Wat hen heeft geholpen, is verbinding. “Zoek elkaar op,” zegt Sam. “Medestudenten, collega’s, begeleiders. Je hoeft het wiel niet opnieuw uit te vinden.” Charmaine knikt. “We hebben elkaar echt geholpen. Dat maakt zo’n intensief traject makkelijker.”

Ze kijken elkaar even aan en lachen. Het was zwaar. Intens. Soms zoeken. Maar allebei weten ze het zeker: dit was hun route. Zeker niet de makkelijke, wel de juiste.